Afval

Square

Plastic afval moet ingezameld worden, zodat het gerecycled kan worden. Weggooien is zonde. Het scheelt wanneer de bulk van plastic verpakkingen zou worden verminderd. In Nederland belandt naar schatting jaarlijks zo’n vijftig miljoen kilo zwerfvuil op straat en in de natuur. Zelfs de vogels bouwen hun nesten op met weggegooid plastic en blik. Kunstenaars vragen aandacht voor de kwalijke effecten van de wegwerpmaatschappij, waarin de mens steeds meer spullen aanschaft voor tijdelijk gebruik, om ze weg te gooien zonder ze te repareren of te bewaren voor later.

Straat

18. Els Börger, Straat, 2018-19; project dat bestaat uit fotografie, gecombineerd met een reis en stadswandelingen.

Al in eerder werk van Els Börger stond ecologie, hergebruik en bewustwording van de leefomgeving centraal. Tijdens haar wandelingen fotografeert zij het gedumpte afval dat zij tegenkomt, zonder te ensceneren. De blik van de schilder, geleid door overwegingen van compositie, vorm, lijnvoering en kleur maakt er toch iets esthetisch van. Zo probeert zij de irritatie over de dumpconsumptiemaatschappij om te zetten in schoonheid. Desondanks doet zij de kijker versteld staan vanwege de grote hoeveelheden afval overal.

Onderdeel van dit werk is de duurzame reis die Els Börger vanuit Brabant onderneemt naar de tentoonstellingslocaties, te voet en deels met openbaar vervoer. Tijdens de reis fotografeert ze het gedumpte vuil; die foto’s worden – om niet weer een afvalberg te creëren en onnodig grondstoffen te verbruiken – op de vloer geprojecteerd in Pulchri, dat immers letterlijk Voor de Schoonheid betekent. Gedurende de expositie maakt Els Börger stadswandelingen met het publiek, dat net als zij foto’s maakt van het straatvuil; die foto’s worden in haar projectie-kunstwerk geïntegreerd.

Zwerver en afvalverwerker

19. Sylvia Leeflang, Zwerver en afvalverwerker, 2018, gemengde techniek op doek (elk 37 x 200 cm) gecombineerd met glazen kubussen met colablikjes (elk 37 x 37x 37 cm).

Sylvia Leeflang belicht het begrip duurzaamheid vanuit onverwachte hoek. De zwerver verbruikt de laatste restjes van de wegwerpmaatschappij, terwijl de vuilnisman alles verzamelt voor de recyclingindustrie die gebaat is bij veel afval. Recycling is niet alleen zaligmakend; om van afval iets nieuws te maken zijn vaak weer extra grondstoffen nodig. Ook recycling kost fossiele energie.

Kunst na de Knal

20. Jeltje van HoutenKunst na de Knal, 2013, watervast multiplex en ballon-afval (vier vloertegels van elk 100 x 100 cm).

Kapotte ballonnen liggen als afval her en der op straat of waaien mee in de wind. De tegenstelling tussen feestelijke versiering en onverwoestbaar afval ligt dicht bij elkaar. Ook fleurige ballonnen en plastic confettisnippers eindigen uiteindelijk als vervuilers in de oceanen. Bovendien zijn de ballonnen schadelijk voor dieren die ze opeten of verstrikt raken in de touwtjes.

Jeltje van Houten verzamelde ballonafval dat als oud vuil op straat lag of van alle vrolijkheid ontdaan in de struiken hing, en verwerkte het tot vloertegels.

Plants defeat plastic

21. Conny Kuipéri, Plants defeat plastic, 2019, plastic verpakkingsmateriaal en planten (100 x 100 cm).

Conny Kuipéri maakt van plastic consumptieverpakkingen een enorme stad met daarin levende, groeiende plantjes, die het plastic aan het overwoekeren zijn. Juist het zwarte verpakkingsmateriaal wordt voor luxe voedingsproducten gebruikt. Iedereen zou een maand al het verpakkingsmateriaal van alleen voedingsmiddelen als groente, vlees en fruit moeten verzamelen, om te ervaren hoeveel materiaal dat is. Vervolgens realiseer je je hoe belangrijk hergebruik is. Conny Kuipéri laat zien dat we met onze levensstandaard schaarste hebben veroorzaakt, terwijl de natuur zelf aantoont dat we maar weinig nodig hebben. In deze installatie overwinnen de planten.

City Life

22. Mary Kuiper, City Life, 2018, brons (25 x 10 x 10 cm).

Het vogelnest is Mary Kuipers thema. Een nest staat symbool voor beschutting, vruchtbaarheid en nieuw leven. Het verwijst bovendien naar de vergankelijkheid in de natuur. Voor deze expositie was Mary Kuiper geïnspireerd door een typisch hedendaags stadsgracht-vogelnest: opgebouwd uit plastic, bekertjes, melkpakken, piepschuim bolletjes, resten textiel en ander afval. Zo’n ‘wegwerpnest’ van afval heeft ze desondanks wèl in kostbaar, duurzaam brons gegoten. Voor de vogels blijft het een even waardevolle schutsplaats, voor ons kan de tegenstelling in materialen niet groter zijn.

Voor dagelijks gebruik/hergebruik (geen chloorlucht)

23. Marijke Verhoef, Voor dagelijks gebruik/hergebruik (geen chloorlucht), 2018, litho (50 x 70 cm); Voor dagelijks gebruik/citroenfris, litho (70 x 50 cm).

Marijke Verhoef wordt geïnspireerd door concrete plekken en voorwerpen uit haar omgeving. Voor deze expositie waren het de lege flessen en potten voor dagelijks gebruik die ze al een tijdje verzamelde vanwege de prachtige vormen. Bij elkaar gezet vormen ze een modern stilleven, dat vertaald in een oude, traditionele druktechniek, de lithografie, een vervreemdend effect oplevert. Wegwerpmateriaal, maar desondanks wel degelijk vormgegeven door serieuze designers en te mooi om niet te hergebruiken.

Stilleven Glassex

24. Frederick Linck, Stilleven Glassex, 2015, fotografie (30 x 40 cm); Stilleven met wasmiddelschepje, 2015, fotografie (30 x 40 cm).

Frederick Linck maakt al tijden composities van straatafval. Hij zoekt de plekken speciaal op, bijvoorbeeld de voormalige Haagse afwerkplekken. Daarnaast componeert hij stillevens van gewone, dagelijkse voorwerpen om ons heen. Al eeuwen is het stilleven een kunstenaarsthema, dat altijd een tijdsbeeld weergeeft. Plastic schoonmaakflessen vormen het beeld van onze tijd. Wegwerpmateriaal dat op deze manier uitgelicht wordt, blijkt wel degelijk bijzondere kwaliteiten te hebben. Bovendien is het ook niet alleen maar schadelijk.

Papa René

25. Dana LaMonda, Papa René, 2019, fotografie, mixed media (90 x 220 cm).

De vader van de kunstenares, René, een rasverzamelaar,verhuisde naar een kleine ruimte in een woonzorgcentrum en moest afstand doen van zijn collecties. Drie maanden lang fotografeerde Dana LaMonda zijn verzamelingen, zodat hij ze toch nog een beetje bij zich kon bewaren en ze op die manier langzaam los kon laten. Het levert een melancholisch beeld op, en tegelijkertijd een voor velen herkenbaar probleem. Wat doen we met al onze spullen, de restanten van een voorbijgaand leven, onze welvaartsresten?

Ga terug naar